Zweden Een land met veel meren en eeuwig zingende bossen, een indrukwekkende kust met rotstekeningen en in het noorden de eenzame toendra.

uit 2014 tot 2017 (klik op de afbeelding om het werk groter te bekijken)
stuur een bericht naar de kunstenaar

Havstenssund 2

2017

Het dorp Havstenssund aan de zuid-westkust van Zweden heeft het eerste deel van zijn naam te danken aan het eiland Havsten, waarop een 60m hoge rots verrijst, en het tweede aan de smalle zeestraat tussen het vasteland en het eiland Hällsö. Oorspronkelijk is Havstenssund een vissersplaats. Vandaag de dag zijn er nog enkele trawlers en kreeftenvissers over. In de voorzomer wordt er op makreel gevist en in de nazomer op kreeft, door zowel beroeps- als sportvissers. De verkoop en verhuur van boten is een belangrijke vorm van werkgelegenheid voor het dorp.

Jukkasjärvi 3

2017

200 km boven de poolcirkel, in het Zweedse deel van Lapland, ligt het dorp Jukkasjärvi, aan het gelijknamige meer. Lang voor dat het dorp werd gesticht werd er al een Sami markt gehouden op deze plek aan het meer. Behalve een openluchtmuseum, bezit het dorp tijdens de wintermaanden een bijzondere attractie. Want  hier wordt jaarlijks in december een ijshotel, letterlijk gemaakt van ijs, aan het bestaande hotel aangebouwd. Je kunt er overnachten onder rendierhuiden bij vriestemperatuur. In april smelt het hotel meestal vanzelf weg.

Sundborn 7

2017

Op de Zuidoever van het Toftan-meer bij de monding van de rivier de Sundbornån in de gemeente Falun in Zweden ligt het plaatsje Sundborn. Hier woonde rond 1900 de succesvolle schilder Carl Larsson met zijn gezin in een romantisch, typisch Zweeds houten huis. Vanaf de jaren ’70 werd zijn werk ook in het buitenland populair door de publicatie van veel boeken en ansichtkaarten met de idyllische schilderijen van zijn gezin, huis en omgeving. Sindsdien is Sundborn een populaire toeristische attractie en zijn huis en tuin als museum ingericht. Het hele dorp lijkt wel een museum met al z’n mooie houten huizen, rood, geel of grijs, met vrolijke zelf beschilderde postbussen en omgeven door weelderige tuinen en de overal in de bermen bloeiende lupine. Al even fotogeniek is de kleurige krachtcentrale in de rivier, die het dorp van stroom voorziet.

Växnan 6

2017

In Hälsingland bij Ljusdal in Zweden, ligt het Växnan-meer op een hoogte 123 meter boven de zeespiegel. Het ligt in een bosrijke omgeving en de geribbelde, veenachtige bodem in het avondlicht zorgt voor een prachtig schouwspel van licht en water. Dit meer schijnt vol te zitten met allerlei soorten vis zoals baars, brasem, pos en snoek.

Zon bij Växnan 5

2017

Op 30 juni 2015 ging de zon om een uur of 12 ’s nachts onder boven het Växnan-meer. Rust daalt neer over het Zweedse land en het avondrood zorgt voor een prachtig schouwspel van licht en nevel. Na een dag van meren en bossen, is dit een van de laatste keren dat we de zon nog onder de horizon zien verdwijnen, want we trekken verder naar het noorden, waar de zon in de zomer helemaal niet meer ondergaat.

Algensoep 1

2016

De structuur van deze opeen geschoven algen ziet er fraai uit, maar dit is waarschijnlijk geen gezonde soort. Er zijn vele soorten algen die ook gebruikt kunnen worden als voedingsmiddel. Ze kunnen gedroogd worden in dunne plakken (nori), om toe te voegen aan soepen of rond sushi te wikkelen. Ze kunnen als vlokken aan culinaire gerechten toegevoegd worden en ze zitten als stabilisatoren in verschillende soorten bewerkt voedsel en cosmetica.

Blattnicksele 17

2016

Kleine zandstrandjes liggen aan de oever van de rivier de Vindel bij het dorp Blattnicksele in Lapland . Wanneer de grootschalige plannen voor energieopwekking middels deze rivier in de jaren ’60 doorgegaan waren, zou een nabij gelegen dorp op 38 meter diepte in een stuwmeer verdwenen zijn. Maar de protesten van vertegenwoordigers van natuurbehoud, lokale bedrijven, toerisme-industrie, Sami, sportvissers en individuele onderzoekers, verspreidden zich naar andere delen van het land, zodat de regering tenslotte niet langer kon rekenen op voldoende steun voor de exploitatie. Sinds 1993 is de Vindel zelfs benoemd tot een van de vier nationale rivieren van Zweden. Langs de rivier loopt de toeristische route de Vindelälvsweg.

Blattnicksele 3

2016

Blattnicksele 3 De rivier de Vindel stroomt langs de camping in het gehuchtje Blattnicksele in de gemeente Sorsele in Lapland, en wordt hier omringd door naaldbos. Hier vind je Europa's grootste natuurgebied: het Vindel Mountains Nature Reserve. In dit enorme gebied ontspringt o.a. deze rivier, een van Europa's weinige ongestoorde en niet-verontreinigde rivieren, met een tiental indrukwekkende stroomversnellingen. Weinig rivieren in Zweden bieden zo’n grote rijkdom aan vissoorten, zoals vlagzalm, zeeforel en Arctische witvis, waardoor het een paradijs voor vissers is. Ik ontmoette er een sportvisser uit Nederland met een Lapse vriend, die alle goede visstekken kende. Hij vulde de (grote) vrieskist in zijn auto met de door hem gevangen vis, en at daar thuis een jaar lang van.

Blattnicksele 6

2016

  Aan de oever  van een schiereilandje bij Blattnicksele, staan de bomen met hun voet in het water van de Vindel, een rivier in het zuiden van Lapland. Deze rivier, een van Europa's weinige ongestoorde en niet-verontreinigde rivieren, met een tiental indrukwekkende stroomversnellingen, maakte al in 1962 deel uit van grootschalige plannen voor energieopwekking middels dammen en stuwmeren. De plannen waren al door een meerderheid in het parlement, door de betrokken gemeenten en het provinciale bestuur, en zelfs door de grote natuurbeschermingsorganisaties goedgekeurd. Maar lokale protesten van de bevolking langs de rivier en haar zijrivieren zorgden er tenslotte voor dat in april 1970 de overheid o.l.v. premier Olof Palme besloot dat het project niet uitgevoerd werd.

Blokhut 2

2016

  Deze blokhut staat in het Zweedse dorpje Sundborn. De beroemdste bewoner was de 19e eeuwse schilder Carl Larsson. Het familiehuis dat hij vaak vastlegde in zijn werk is tegenwoordig een populaire toeristische attractie, evenals de kerk waarvan hij de wandschilderingen maakte. Hij vond dat zijn dorp op een Frans dorp leek. Maar deze blokhut aan de rand van Sundborn doet mij daar niet aan denken. Een blokhut is een kleine eenvoudige houten woning van boomstammen of zware houten balken, die op de hoeken middels uitsparingen in elkaar passen. Traditioneel zijn veel blokhutten te vinden in Scandinavië maar ook in Midden- en Oost-Europese berggebieden. Europese kolonisten bouwden in de Verenigde Staten eveneens vaak blokhutten als tijdelijk onderkomen, die daardoor deel zijn gaan uitmaken van de Amerikaanse rustieke architectuur. De massieve wanden bieden een vrij goede warmte-isolatie, al voldoen ze niet aan de moderne Europese normen voor energiezuinig bouwen. De wanden van een blokhut worden door een overstekend dak en een stenen fundament droog gehouden, waardoor het hout niet rot en niet door insecten wordt aangevreten.

Gans 10

2016

Dit zijn ganzen op het Hjalmaren meer in Zweden. Met het woord gans duid je eigenlijk een vrouwelijke gans aan, het mannetje noemt men ganzerik. Het zijn grote, zwaargebouwde watervogels, die meer op het land leven dan andere watervogels en gespecialiseerd zijn in grazen. Ze hebben sterke, vrij lange poten, die midden onder het lichaam geplaatst zijn, waardoor  ze goed kunnen lopen. Hun krachtige snavel heeft een zaagrand aan de bovensnavel. Door in V-formatie te vliegen hebben de vogels een grotere vliegcapaciteit: ze houden elkaar uit de wind. Tijdens het vliegen praten ze met elkaar: de achterste ganzen moedigen de voorste aan om op snelheid te blijven. Mannetjes en vrouwtjes hebben hetzelfde verenkleed maar het vrouwtje heeft meer een hangbuik, wat vooral in de broedtijd duidelijk te zien is. Ganzen zijn monogaam, de paren blijven hun hele leven (ze kunnen 30 jr. oud worden) bij elkaar. Het nest bevindt zich op de grond en wordt door de vrouwtjes bekleed met dons, dat ze uit hun eigen borst plukken. Ze zijn zeer waaks en kunnen lelijk bijten of met hun vleugels slaan. Bij naderend gevaar zullen ze luid gakken. Om deze reden werden ze vroeger als waakvogel gehouden en bij de Romeinen zelfs als een heilig dier beschouwd. Bij een aanval van de Galliërs op Rome, waren alle Romeinen het Capitool op gevlucht. ’s Nachts toen iedereen sliep, zelfs de bewakers en honden, beklommen de Galliërs stilletjes het Capitool. Niemand had ze opgemerkt behalve de ganzen, die ze met hun scherpe zintuigen hoorden. Ze wekten iedereen en de Galliërs werden verslagen en teruggedrongen naar de bergen.

Hassela 2

2016

Vlak voor de plaats Hassela in het noorden van Hälsingland in Zweden, komen we langs een plek waar een bezienswaardig kerkje aangegeven staat: Attmars Kirka.
Een eerder op deze plek gebouwde stenen kerk dateerde waarschijnlijk uit 1160. In de fundamenten vond men een steen waarin dat jaartal gegraveerd was, alsmede twee Runenstenen. Deze stenen werden door de Vikingen met inscripties in runenschrift ingekerfd ter nagedachtenis aan hun gestorvenen. Naast de kerk is een vrijstaande houten klokkentoren die in 1811 verbouwd werd tot zijn huidige uiterlijk. Klokkentorens waren de allereerste mechanische uurwerken die uitgevonden zijn. Tegenwoordig hebben ze vooral esthetische waarde, maar in vroegere tijden hadden ze een onmisbare functie. Voor het midden van de 20e eeuw had men nog nauwelijks horloges en werden klokkentorens gebouwd bij het centrum van een plaats, zodat de tijd toch buitenshuis gezien kon worden.

Nämforsen 17

2016

Deze krachtige stroomversnelling ‘Nämforsen’ was de plek waar in het Stenen Tijdperk, toen de zeespiegel veel hoger was dan tegenwoordig, de Ångerman-rivier uitmondde in de Botnische Golf. In die tijd was dit een belangrijke ontmoetingsplaats, wat te zien is aan een van de grootste verzamelingen van rotstekeningen in Europa. Op de kleine rotsachtige eilandjes in de rivier en op de aangrenzende oevers zijn ongeveer 2600 verschillende figuren gekerfd, waarvan de oudste dateren van rond 4500 jaar voor Christus. De meest voorkomende zijn elanden, maar zalmen, vogels, honden, mensen, schepen, zonnewielen en voetstappen komen ook voor. Deze motieven duiden op een vissers- en jagerscultuur. Ook zijn er resten van nederzettingen gevonden, met vondsten zoals pijlpunten, messen en schrapers van ijzer, leisteen en kwarts. Kortom, een cultureel erfgoed van groot belang.  

Rendier

2016

Het rendier (Rangifer Tarandus) is de grote grazer van de toendra. Ze leven in kuddes en eten vooral rendiermos, een korstmos, waarin algen en een schimmel een symbiose vormen. Ook ’s winters, als de toendra met sneeuw en ijs bedekt is, weten de rendieren dit met hun hoeven te verwijderen om hun diepvries maaltijd te bereiken. Hun voornaamste vijand is de wolf, die vooral de zwakkere dieren grijpt. Oorspronkelijk kwam het rendier voor in het gehele toendra-gebied rond de Noordpool, maar met name in de zuidelijker delen van deze gebieden is het dier inmiddels verdwenen. Het wordt al eeuwen om zijn vacht, vlees, melk en als trekdier door de mens gebruikt. In Noord-Scandinavië worden nog door slechts vier families van de Samen (Lappen) grootschalig kuddes rendieren gehouden, die op moderne wijze, bijv. met helikopters, bijeengedreven worden in de herfst. De slee van de Kerstman wordt door rendieren getrokken, waarvan één met de naam Rudolf,  een rode neus schijnt te hebben. Een naamgenoot dus, maar gelukkig is mijn neus niet zo rood…..

Vogel 10

2016

Bij de stroomversnellingen van Nämforsen in Zweden zit een jong vogeltje naast onze hand op de houten brugleuning, nog volledig onbewust van de bedreiging die mensen kunnen vormen. Rondom hem zijn op de vlakke rotsen zo’n 2500 prehistorische tekeningen gekerfd van elanden, rendieren, zalmen, vogels, honden, mensen, schepen, zon, wielen en voeten. Deze plek is een van de grootste vindplaatsen van rotstekeningen uit het neolithicum en de vroege bronstijd in Noord-Europa. De motieven bevestigen dat hier lange tijd een volk van vissers en jagers woonde. Op de zuidelijke oever van de rivier hebben archeologen nederzettingen ontdekt met rijke vondsten van pijlpunten, messen en schrapers. Maar het vogeltje zat onbewust van dit alles, rustig te genieten in het zonnetje.

Hjälmaren 2

2015

Hjälmaren is Zweden’s vierde grootste meer. Het ligt ten westen van Stockholm en is daarmee verbonden door een kanaal. Het meer is 63 kilometer lang, maximaal 20 km breed en heeft een gemiddelde diepte van 6 meter (maximale diepte 22 meter) en een oppervlakte van 483 km². Aan de westelijke kant van het meer ligt de stad Örebro. Het meer is uitgegroeid tot een iconische plek in Zweden door de muziekfestivals die op de oevers georganiseerd worden. O.a. de ´Smashing Pumpkins´, ´Sonic Youth´ en ´Pearl Jam´ hebben er opgetreden. Zoals zoveel plekken in Zweden is Hjälmaren ook bekend als een product van Ikea, in dit geval opbergrekjes. Op internet vind ik deze omschrijving: de Hjälmaren opslag serie is alles over eenvoudige manieren om te krijgen wat u wilt, van handdoeken tot uw haarborstel. Er is zelfs een kar met vakken voor uw stukjes en beetjes te organiseren en ze te verplaatsen naar de plaats waar je ze nodig hebt! 

Älgafallet 5

2015

Deze waterval met een hoogteverschil van 46 meter, ligt precies op de grens van Zweden en Noorwegen, in het graafschap Ästfold aan de Noorse kant en de gemeente Tanum aan de Zweedse kant. De drempel van de waterval is via een wandelpad bereikbaar. Volgens historische bronnen viel de 17-jarige koning van Noorwegen Olaf IV tijdens de jacht van de drempel en overleed op 3 augustus 1387, een paar dagen na zijn val, als gevolg van de opgelopen verwondingen.

Kåbdalis 5

2015

Vanaf Kiruna naar Jokkmokk in Zweeds Lapland kom je door deze verlaten streek, en de gemeente Kåbdalis. Er is eigenlijk geen sprake van een echt dorp met die naam: de 91 bewoners wonen verspreid over een grote oppervlakte.   Door deze streek rijdt de Inlandsbanen, de spoorlijn Gällivare – Kristinehamn. Deze trein rijdt alleen tussen juni en eind augustus en vervoert vooral toeristen. Gedurende een groter deel van het jaar wordt de lijn ook voor goederenvervoer gebruikt. In de winter- en lenteperiode wordt het dorp veel bezocht door skiërs, aangezien zich ten noordoosten van het dorp een skipiste bevindt.

Orranäsasjön 5

2015

Het Orranäsasjön is een meer in de provincie Småland in Zuid-Zweden. Het meer is 6,3 meter diep en heeft een oppervlakte van 1,27 km2. ’s Zomers kan je er vissen en zwemmen en in de winter wordt er op geschaatst. Het water wordt afgevoerd naar de Oostzee door de rivier de Ljungbyån. In dit gebied staan maar liefst 14 glasfabrieken, waaronder de beroemde Orrefors glasfabriek. Om die reden wordt deze streek ook wel het ‘Koninkrijk van het Kristal’ genoemd. Het heldere water van het meer zou ook de inspiratie kunnen vormen voor een prachtig glazen object.

Kiruna 5

2014

De ‘Stavkerk’ in deze Zweedse stad ligt 200 kilometer boven de poolcirkel. In de winter komt de zon hier  twee maanden niet op en in de zomer gaat hij twee maanden niet onder. Nadat er in dit gebied, waar eeuwen lang de Samen woonden, ijzererts gevonden was en de technologie zich zodanig ontwikkelde dat dat ontgonnen kon worden, werd rond 1900 besloten een ertsspoorlijn naar de ijsvrije haven van Narvik in Noorwegen aan te leggen. Aan deze spoorlijn werd de stad Kiruna ‘in the middle of nowhere’ uit de grond gestampt. Er wordt tegenwoordig gewerkt op een diepte van ongeveer 1400 meter en de mijnen lopen voor een deel onder de stad door. Maar inmiddels blijkt dat de stad dreigt te verzakken. Daarom zijn er plannen ontwikkeld voor een ‘stads-verhuizing’. Het spoor, station en de snelweg E10 zijn in 2013 omgelegd en er zullen hele woonwijken verdwijnen. In 2023 staan de bibliotheek, de brandweer en scholen op een nieuwe locatie. De kosten van de verhuizing belopen in de miljarden kronen.